loading...

وب نوشتهای عرفانی و ادبی

ادبی ؛ عرفانی و ...

بازدید : 280
يکشنبه 3 اسفند 1398 زمان : 22:37

ازرنگ گل تا رنج خار، شکل‏‌شناسی قصه‏‌های‏ شاهنامه که شرکت انتشارات علمی‌و فرهنگی آن را منتشر کرده است. این اثر از معدود آثاری است که پهنه‌ی پنجاه و چند هزار بیتی شاهنامه را یک‏باره درنوردیده و کل حماسه فردوسی را از یک چشم‏انداز بر‌تر در مطالعه گرفته است.

مولف با ذوق و شاهنامه‏‌شناس این کتاب دکتر قدمعلی‏ سرامی‌نخستین پژوهش جدی و پردامنه خود را که ظاهرا رساله‌ی دکتری او در رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه‏ تهران بوده است، به همین مهم اختصاص داده و انصاف را که با همه این احوال به خوبی از عهده برآمده است.

در این‏ کتاب داستان‌ها و کردارهای شاهنامه که به عبارتی‏ سراسر حماسه ملی ایران را می‌‏پوشاند از دیدگاه شکل‏‌شناسی (Morphology) و باتوجه به جنبه‏‌ها و جوانب‏ داستانی آن مورد بررسی و سنجش و مقایسه و استناج قرار می‌‏گیرد. منظور نویسنده از شکل‏‌شناسی عبارت از تحقیق در ساختار‌ها و شناسایی اشکال و گونه‏های آن. به‏ عبارت دیگر هر نوع تقسیم‏بندی که بتواند آثار ادبی را براساس مشخصه‏هایی از یکدیگر ممتاز کند، از مقوله شکل‏‌شناسی است. بنابراین شکل‏‌شناسی هم در شکل‏ ادبیات یک قوم امکان‏پذیر است و هم یک نوع یا یک اثر ادبی مستقل را می‌‏تواند در بر گیرد.

در این کتاب شاهنامه به عنوان یک اثر مستقل ادبی‏ که در واقع نماینده یک نوع ادبی مهم (حماسه) نیز هست‏ با حوصله تمام مورد پژوهش قرار گرفته است.

در فصل اول حدود و تعاریف شکل‏‌شناسی مورد بحث واقع شده و در پانزده فصل بعد به ترتیب از داستان و غیر داستان‏ طبقه‏ بندی داستان‌ها، نگاهی به شاهنامه به عنوان یک‏ داستان بزرگ، مقدمه شاهنامه و مقدمات داستانی آن، درخت و داستان، هنر پرداخت داستانهای مکرر، گفتار در داستانهای شاهنامه، کردار در دستانهای شاهنامه، پندارهای داستان‌ها، قهرمانان، زمان و مکان، منطق‏ داستان‌ها، شگردهای داستان‏‌پردازی و مناسبات اجزاء داستان‌ها با یکدیگر، سمبولیسم در داستانهای شاهنامه‏ و سرانجام هفت‏خوان‌ها و هفت‏خوانی‌ها در شاهنامه سخن‏ به میان آمده است.

در اغلب این فصول شانزده‏ گانه‏ شاهنامه به عنوان یک کل و مجموعه ‏ای منسجم پیش‏ چشم نویسنده قرار گرفته و در بسیاری از موارد به‏ شایستگی حوادث و قهرمانان و کردار‌ها و پندار‌ها و حتی‏ عوامل درونی و مکانیسمهای رشد و گونه‏ گونی رویداد‌ها از طول و عرض حیات تطبیقی و سنجشی به خود گرفته ‏اند.

در فصول هشتم و نهم به ترتیب گفتار‌ها و کردارهای شاهنامه باتوجه به موارد متعددی و متنوع با دقت دسته‏ بندی شده و گونه‏‌های گفتار و کردار در همه‏ داستان‌ها مورد بحث قرار گرفته است. نویسنده برای‏ سهولت امر مطالعه و به ضرورت بازگشت‌های گونا‏گونی که‏ به داستان‌ها به طور کلی و جنگ‌ها و کردار‌ها به طور اخص‏ می‌‏شود، هم داستان‌ها و هم جنگ‌های شاهنامه را احصا کرده و در صفحات ۵۵ تا ۵۸ با ذکر ۶۳ داستان‏ شاهنامه و در صفحات ۳۸۰ تا ۴۳۰ با برشمردن ۲۰۱ داستان در مورد داستان‌ها فهرستی اجمالی و در مورد جنگ‌ها فهرستی تفصیلی به دست داده و برای هرکدام‏ بازگشتی به این نمونه‏‌ها ضروری ‏نموده است. تنها با ذکر شماره از آن‌ها یاد کرده است، باتوجه به این‏ تقسیم‏ بندی و بحث و بررسی درباره انواع کردارهایی که‏ پس از آن آمده این فصل یکی از طولانی‏‌ترین و در عین‏ حال پرمطلب‏‌ترین فصول کتاب شده است.

مبنای تحقیق نویسنده شاهنامه ۹ جلدی چاپ‏ مسکو بوده و همه‏ جا به هنگام ذکر مأخذ علاوه بر شماره جلد و صفحه به منظور دقت بیشتر و سهولت کار جوینده‏ شماره بیت یا ابیات مورد نظر هم داده شده است.

نام‏ کتاب ازین بیت فردوسی گرفته شده که:

چنین پروراند همی‌روزگار/ فزون است از رنگ گل، رنج خار/و به زعم نویسنده شاهنامه منظومه ‏ای است که زیر بنای فلسفی آن اصالت رنج آدمیزادگان بوده است.

به طور کلی در این کتاب شکل‏‌شناسی در مفهوم‏ وسیع آن مورد نظر بوده و نویسنده با حوصله و دقت نظر و متدولوژی خاصی که در تدوین آن به کار گرفته از مسائل‏ و موضوعات بسیاری در شاهنامه سخن گفته است و خوشبختانه در بسیاری از آن‌ها دیدگاههای نو و برداشت‌های تازه‏ای را مطرح کرده است و به حق باید گفت‏ همه پژوهندگان بعدی و خوانندگان شاهنامه و دوست داران فردوسی توسی و دلدادگان حماسه ملی ایران‏ را به کتاب خود نیازمند کرده است. از این رو این اثر را باید جزءآثار خواندنی به علاقه مندان به ادبیات فارسی توصیه کرد.

راهنمای خرید اندروید تی وی باکس Android TV Box
نظرات این مطلب

تعداد صفحات : 0

آمار سایت
  • کل مطالب : 8
  • کل نظرات : 0
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 0
  • بازدید امروز : 40
  • بازدید کننده امروز : 41
  • باردید دیروز : 10
  • بازدید کننده دیروز : 11
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل دیروز : 0
  • بازدید هفته : 66
  • بازدید ماه : 144
  • بازدید سال : 3171
  • بازدید کلی : 7762
  • کدهای اختصاصی